Doelstelling Geoheritage NL

Geoheritage NL streeft naar planning, inrichting en ontwerp met aandacht voor de aardkundige basis van het Nederlandse landschap, naar een duurzaam omgaan met de kwaliteiten van de ondergrond en naar behoud van aardkundig waardevolle gebieden.

Geoheritage NL brengt om deze doelstellingen te bereiken het belang van de aardkundige basis onder de aandacht van overheid, semi-overheid, landschaps- en natuurorganisaties, verenigingen voor terreineigenaren, instanties voor recreatie en toerisme, adviesbureaus en publiek.

Geoparks, Aardkundige Monumenten, musea en informatiepanelen
Gave, spectaculaire en wetenschappelijk waardevolle aardkundige landschappen en locaties dienen te worden behouden en beschermd. Dit is bijna altijd te combineren met een recreatief-toeristisch medegebruik. Europese en nationale Geoparken, aardkundige monumenten, musea en informatiepanelen zijn hiervan voorbeelden.

De Waddenzee, de Veluwse stuwwallen, de actieve stuifzanden, delen van ons duingebied en de laagveengebieden zijn voorbeelden van in internationaal opzicht bijzondere aardkundige landschappen in Nederland.

Referentiebodems
Weinig veranderde en weinig aangetaste bodems dienen als referentiebodems (benchmark soils) te worden aangewezen voor wetenschappelijk onderzoek en monitoring.

Aardkunde is drager van duurzame natuur
Zoals ook Londo (1997) aangeeft in zijn boek Natuurontwikkeling (Backhuys Publ. Leiden)  is duurzaam natuurbehoud en duurzame natuurontwikkeling alleen mogelijk door rekening te houden met geologische gesteldheid, reliëf, (grond)water en bodem. Het systeem bodem werkt sturend op flora en fauna. Hermeandering is iets anders dan het aanleggen van willekeurige kronkels in een beek. Elke meander is functioneel onderdeel van het beeksysteem en heeft zijn plaats in het stroomgebied.

Aardkunde is drager van de Nederlandse cultuurlandschappen
Al duizenden jaren hebben de bewoners van Nederland de inrichting en het gebruik van het land afgestemd op de aardkundige elementen en patronen. Hierdoor zijn de karakteristieke Nederlandse landschappen ontstaan. Zo liggen er essen op de rand van stuwwallen en dekzandruggen en werden veenterpen opgeworpen langs de rand van de kwelderstromen. Houtwallen werden aangelegd in de beekdalen, boomgaarden op oeverwallen. Om de oxidatie van het veen zoveel mogelijk te beperken werd het waterniveau in het veenweidegebied zeer hoog gehouden, waardoor deze gebieden slechts als weiden en hooilanden konden worden gebruikt. De droge, grind- en reliëfrijke gronden waren woest en ledig. Ze werden gebruikt voor de productie van schapenmest, plaggen, wol, honing en bezems. De uiterwaarden waren het antwoord van onze rivieren op de aanleg van dijken.

Duurzaam omgaan met landschap
Vanaf het midden van de 20ste eeuw zijn in ruilverkavelingen grote delen van ons land vlak geschoven. Zo veranderde meer dan 95% van onze beken in brede afwateringsgoten. De veranderingen hoefden niet eens te worden gedocumenteerd. Ons landschap is door deze ingrepen letterlijk en inhoudelijk vervlakt en verrommeld. Hierdoor hebben onze in Europees opzicht bijzondere landschappen aan kwaliteit verloren. Andere ongewenste effecten zijn de verdroging van natuurgebieden, de hoge piekafvoeren van de grote rivieren, het verdwijnen van restvenen en veen uit de beekdalen, de vermesting en verzuring. Geoheritage NL pleit daarom voor een duurzaam omgang met landschap, en een inrichting waarin op moderne wijze en met moderne technieken wordt aangesloten bij de aardkundige basis.

Duurzaam omgaan met bodem en ondergrond
Het ophopen van stikstof, fosfaten en vervuilende stoffen in de bodem en het doorlekken ervan naar het grondwater kan slechts worden voorkomen door het landgebruik af te stemmen op de bodem. Het bouwen van wegen en huizen op veen, over zand-veengrenzen en breuken staat garant voor problemen als verzakken, scheuren, het ontstaan van gaslekken en erger. Goed omgaan met de bodem en een duurzaam waterbeheer betekent zorgen voor een goede infiltratie van het regenwater en een goede bodemstructuur. Een duurzaam landgebruik is afgestemd op een duurzame bodemecologie.

Beleid, planning, inrichting en ontwerp met aardkundige maat
Geoheritage NL denkt dat bovenstaande doelen bereikbaar zijn. Beleid, planning, ontwerp en inrichting met aardkundige maat zijn hiervoor de instrumenten. Een helder en transparant beleid vraagt daarnaast om juridische en planologische implementatie en voldoende middelen.

Geoheritage NL vraagt beleidsmakers, ecologen, terreinbeheerders, planners, ontwerpers en adviseurs rekening te houden met de aardkundige basis, te toetsen of hun werk voldoende duurzaam is, en of dit werk voldoende recht doet aan de veelal unieke en duizenden jaren oude landschapsvormen en aardkundige geschiedenis.